Van optrekken naar de eerste stapjes: hoe ouders hun kind goed begeleiden
Eerst trekt je kind zich op aan de bank. Dan loopt het zijwaarts langs de salontafel. En ineens rijst de vraag: Moeten we nu helpen bij het lopen, of kunnen we beter zo min mogelijk ingrijpen?
Veel ouders zijn in deze fase onzeker. Je wilt je kind immers veiligheid bieden zonder elke beweging van het kind over te nemen. Daar draait het om bij de eerste stapjes: niet om het lopen te versnellen, maar om omstandigheden te creëren waarin een kind zelf kan oefenen.
Het gaat er niet alleen om of je kind al loopt
De spectaculaire momenten blijven je bij: voor het eerst zelfstandig staan, twee stapjes naar de bank, ineens dwars door de woonkamer lopen. Maar voor de motorische ontwikkeling zijn vaak juist de veel kleinere dingen die daaraan voorafgaan interessant.
Let er eens op:
- Trekt je kind zich zelfstandig omhoog?
- Kan je kind weer gecontroleerd gaan zitten?
- Beweegt je kind zijwaarts langs meubels?
- Wisselt je kind tussen verschillende meubels?
- Probeert je kind soms even één hand los te laten?
Dit zijn allemaal ervaringen met evenwicht, kracht en lichaamsbeheersing. Daarom helpt vergelijken met andere kinderen meestal weinig. Veel interessanter is de vraag: Wat kan mijn kind vandaag wat een paar weken geleden nog moeilijk was?
Wanneer help je en wanneer wacht je gewoon af?
Dit is waarschijnlijk de moeilijkste vraag in deze fase. Als een kind wankelt, willen we automatisch ingrijpen. Soms is dat nodig. Maar soms heeft het kind alleen een klein momentje nodig om zelf een oplossing te vinden.
Je kind probeert rustig verder.
→ Blijf in de buurt en geef je kind de tijd.
Je kind wil ergens bij, maar komt niet verder.
→ Verander liever de omgeving een beetje dan dat je de beweging helemaal overneemt.
Je kind lijkt moe of overprikkeld, of bevindt zich in een onveilige situatie.
→ Nu is ondersteuning zinvol.
Vooral wanneer je kind leert lopen, betekent ‘helpen’ dus niet altijd dat je het moet vasthouden. Soms help je gewoon door een gevaarlijk voorwerp weg te zetten of een meubelstuk iets dichterbij te zetten.
De woonkamercheck van 5 minuten
Voordat je over extra speelgoed nadenkt, is het de moeite waard om even naar de omgeving te kijken. Vaak kun je met een paar kleine veranderingen al veel bereiken.
- Zijn er stevige meubels waaraan je kind zich mag optrekken?
- Zijn de afstanden klein genoeg om van de ene veilige steun naar de andere te gaan?
- Is er genoeg vloerruimte vrij, zodat je kind altijd kan gaan zitten en kruipen?
- Zijn tapijten en kleine meubels antislip?
- Zijn trappen, kabels en meubels die gemakkelijk omvallen beveiligd?
Je hoeft je huis daarvoor niet als een speelruimte in te richten. Integendeel: juist alledaagse situaties zijn interessant, omdat kinderen zelf kunnen kiezen of ze kruipen, staan, zich vasthouden of even pauzeren.
Waarom wordt plotseling elke wasmand voortgeduwd?
Veel ouders kennen deze fase: een stoel schuift door de keuken, de wasmand door de slaapkamer en zelfs een speelgoedkist wordt plotseling een vervoermiddel.
Daar zit een behoorlijk boeiend experiment achter. Een kind ontdekt: Als ik mijn lichaam inzet, kan ik iets in beweging brengen. Tegelijkertijd moet het kracht, richting, weerstand en evenwicht op elkaar afstemmen.
Duwen is niet alleen ‘leren lopen’. Het is een ervaring op zich, waarbij beweging, kracht en oorzaak en gevolg aan bod komen.
Als je kind al zelfstandig goed overeind komt en zich langs meubels verplaatst, kan een stevige Montessori-loopwagen met motoriekspelletjes daarom ook een interessante aanvulling zijn. Niet als sluiproute naar zelfstandig lopen, maar als iets wat je kind uit zichzelf kan voortduwen en ontdekken.
Als je een loopwagen koopt, kies er dan een die niet alleen geschikt is voor de eerste stapjes
Hier loont het om stil te staan bij iets wat bij een aankoop gemakkelijk over het hoofd wordt gezien: de fase waarin een kind echt geïnteresseerd is in ondersteuning bij het duwen, is beperkt. Het speelgoed zelf hoeft daarna echter niet automatisch saai te worden.
Een betere vraag om jezelf te stellen bij het kopen is daarom:
“Wat gaat mijn kind met deze loopwagen doen als het allang veilig door het huis loopt?”
Hier kunnen de interesses van het kind belangrijker zijn dan het aantal functies.
Houdt je kind van geluiden, draaien en kleine oorzaak-en-gevolgspelletjes, dan kan een houten loopwagen met xylofoon en activiteitenelementen ook later nog interessant zijn om zittend mee te spelen en dingen te ontdekken.
Begint je kind volwassenen na te doen terwijl ze schroeven, repareren en bouwen, dan past een activiteitenwagen met geïntegreerde werkbank misschien beter.
Andere kinderen zijn vooral graag bezig met hun spiegelbeeld, beweegbare elementen en kleine mechanismen. Dan kan een loopwagen met spiegel en elementen van een busyboard langer interessant blijven dan een eenvoudige duwwagen.
Drie dingen zijn belangrijker dan zo veel mogelijk functies
De wagen moet stevig blijven staan wanneer het kind zich eraan optrekt en ermee loopt.
De wagen mag niet sneller rollen dan het kind.
Ook na de eerste stapjes moet er nog iets te ontdekken zijn.
Uiteindelijk heeft het vooral tijd nodig
Bij de eerste stapjes is er verrassend weinig dat ouders actief moeten ‘aanleren’. Veel belangrijker zijn veilige mogelijkheden om dingen uit te proberen en de vrijheid om ook weer eens op handen en voeten verder te gaan.
Soms heeft je kind je hand nodig. Soms alleen een stevige bank. En soms wil het tien keer dezelfde wasmand door de woonkamer duwen.
Misschien is dat precies de helpendste houding in deze fase: niet vragen hoe we de volgende stap kunnen versnellen, maar kijken welke stap het kind zelf wil zetten.